::... روزنـــامــک ...::

حکومت 221 ساله خاندان صفوی با سقوط شهر اصفهان که در آن دوره دارای عناوینی چون  «پایتخت پادشاهان ایران»، «تختگاه سلاطین ایران»، « دارالملک ایران» و «خلاصه ملک ایران» نیز بود،¹ بدست شورشیان افغانی در سال 1722م/ 1101 ش به پایان رسید و تلاشهایی که برخی از بازماندگان این خاندان نیز برای احیای حکومت صفوی بکار بستند هم راه به جایی نبرد. اما فروپاشی صفویان فقط ناشی از قیام افغانها نبود؛ بلکه این سقوط نتیجه انحطاطی بود که در سالهای پایانی سلطنت خاندان صفوی بر ایران، دامنگیر دستگاه سیاسی حاکم گردیده بود و مدتها پیش از آن فرجامی این چنین را نوید می داد.

سهراب و افسانه‌ی او در سراسر زندگانی رستم -که خود سراسر بخش داستانی شاهنامه است- مانند شعله یا شراره‌ی کوتاهی است که دمی می‌افروزد و بتندی خاموش می‌شود. با این همه سوگنامه سهراب، برخلاف پندار گروهی کسان، یکی از درخشان‌ترین نقاط زندگانی درخشان رستم است، و نیز از پرشکوه‌ترین و ژرفترین تراژدی‌های شاهنامه.

* دکتر مصدّق: «بودجهء دولت، با كسری حدود چهارصد ميليون تومان روبرو است و فقر و آشوب در سراسر كشور، گسترده است. معلّمين مدارس، حقوق ماهيانه‌ای به مبلغ يكصد تومان ـ كه معادل 25 دلار است ـ دريافت مي‌كنند، اين مبلغ به دشواری هزينهء پرداخت اجارهء يك اطاق را در ماه  كفايت مي‌كند، در نتيجه: بسياری از معلّمين، هوادار و متمايل به كمونيسم شده‌اند، و اين افكار را در سراسر مدارس كشور ترويج می‌دهند.»

* هندرسون (سفیر آمریکا در ایران): «ما باور داريم كه مصدّق با روحيهء كنونی‌اش، هرج و مرج و انقلاب را به راحتی بر آنچه كه وی به مفهوم «تسليم به انگليس» تلقّی می‌كند، ترجيح می‌دهد.»

* در تظاهرات عليه هريمن، فرستادهء مخصوص دولت آمريكا به تهران (23 تيرماه 1330) حدود ده هزار تن از هواداران حزب توده در تهران شركت داشتند كه منجر به كشته و مجروح شدن عدهء زيادي گرديد.

تاریخ ایلام

در هزاره دوم پ.م ایلام دارای یک پادشاهی ملی می‌شود که فرمانروایانش خود را فرستاده خداوند، پدر رعیت و شاه انشان و شوش می‌نامند. ایلام را به سه دوره ایلام کهن، ایلام میانی و ایلام نو طبقه‌بندی کرده‌اند. با یک دید کلی می‌توان گفت که پادشاهی ایلام از میانه سده نوزدهم پ.م (1850 پ.م) یعنی 3856 سال پیش، آغاز می‌شود. ...

زرتشت

بحث درباره معنای زرتشت  

گروهی زرتشت را به معنی دارنده شتر زرین و گروهی دیگر ستاره زرین و یا روشنایی تابناک می‌دانند. برهان گروه نخست بر این است که اوشترا معنی شتر دارد. همچنانکه گشتاسب و لهراسب دیگر نامهای آریایی به معنی دارنده حیوانات است. مشکل در اینجاست که شتر هرگز حیوان مورد علاقه آریایی‌های هزاره‌های نخست نبوده است. زادگاه سنتی زرتشت را در مکانهایی قرار داده‌اند که هرگز تا امروز پای هیچ شتری به آنجا نرسیده است. اگر این یک نام ساده مانند دیگر نامهاست که یک آریایی دامپرور بر فرزندش گذاشته، چرا دیگران نگذاشتند؟ ...

يكي از آخرين تظاهرات اعضاي حزب توده در ميدان توپخانه تهران 

*در تاریخ معاصر، سرنوشت ایران را دو مسئلهء اساسی رقم زده است، یكی: نفت، و دیگری: همسایگی با اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی.

* در این دوران، در دیدگاه سیاستمداران ایران (خصوصاً دكتر مصدّق، دكتر فاطمی، مكّی و دیگران) دولت آمریكا، نه تنها «بهترین دوست ایران» بود، بلكه این كشور «مهد آزادی» و «قبله‌گاهِ آزادیخواهان و ملّیون ایران» بشمار می‌رفت.

*دولتمردان آمریکا در این زمان اعتقاد داشتند كه حمایت از دولت  های ملّی (از جمله دولت دکتر مصدّق)، برج و باروی مستحكمی ‌در مقابله با كمونیسم شوروی می‌باشد.

دکتر شروین وکیلی دوره‌ی آموزشی «اسطوره و هویت» را در چهار نشست با بررسی نظام‌های تمدنی، قلمروهای فرهنگی، پیكربندی‌های واگرای اساطیر؛ چارچوب‌های رمزگذاری امر غایی در تمدن‌های گوناگون؛ وامگیری، مسخ، تحریف و هماوری: الگوهای اندركنش عناصر اساطیری؛ و اسطوره و هویت تاریخی، پی خواهند گرفت.

 ایشان همچنین فردا سخنرانی‌ای با عنوان «خواست، قدرت و سوژه: آویختگی در میان کانت و نیچه» در دانشگاه تهران خواهند داشت.

از خوانندگان روزنامک دعوت می‌شود در این دو نشست فرهنگی شرکت کنند.

برای آگاهی بیشتر روی ادامه‌ی نوشته کلیک کنید.

« منم كوروش، شاه جهان  . . . . . »

شاید بهترین و آشکارترین سرآغاز را پیرامون نام این شاه بزرگ از زبان خود او می‌باید دانست. او خود را کوروش می‌نامد. متنی كه شاید بهترین سند درباره‌ی شاهی است که پیرامون سرگذشت و سرنوشت نامش سخن خواهیم گفت.

به راستی چرا این واژه، یکی از ناشناخته‌ترین نام‌هایی است که تا کنون زبانشناسی معنی آشکاری برای آن نیافته است؟!

نقاشی از ارد بزرگ

بررسی و گردآوری تمامی منابع و پژوهش هایی که به کوروش بزرگ پرداخته‌اند، بی‌گمان یکی از کمبودهای دانش ایرانشناسی به شمار می‌رود. چرا که بسیاری از زوایا و ابعاد ناشناخته‌ی این چهره‌ی جهانی همراستا با مطالعات ایران هخامنشی و جهانبینی های ایرانی و روش فرمانروایی ایرانیان است. به امید روزی که در روند این جستار به نشر کتابی دراین باره (کتابشناسی کوروش بزرگ) بپردازیم.

از دیرباز اندیشمندان  و بینشوران جهان که به زیر سایه‏ی امن امپراتوری هخامنشی به گردشگری  و سفر و پژوهش می‏پرداختند، خود را به هرگونه وابسته به قانونی می‏دیدند که بانی و بنیانگذار آن کوروش بزرگ بود. نیز بسیاری از دستگاه های سیاسی جهان باستان پس از او از دستگاه و سیستمی پیروی می‏کردند که زاده‏ی اندیشه‏ی او و پیشینه‏ی فرهنگی پیش از او (خشثره وئیریه = شهریور = شهریاری آرمانی = آرمانشهر) و جهان بینی مزدیسنا است.

کوروش یک تضاد بود. کسی که برای نخستین بار ایده‌ی «رواداری و سازش» با ادیان و اندیشه را به دست می‌داد. از همین روی بود که تمامی ادیان و فرهنگ های جهان نیز او را در وجدان خود به یاد سپردند و امروزه هر یک از دریچه‏ی دید خود بدو می‏نگرند و بر خود می بالند.

ما نیز در این جستار برآنیم تا یک بار دیگر حافظه‌ی ادیان را پیرامون این چهره‌ی جهانی بررسی کنیم.

امروز هفتم آبان‌ماه، روزی است که به پیشنهاد «کمیته‌ی بین‌المللی نجات پاسارگاد» روز کوروش بزرگ نامیده شده است. بدین روی، روزنامک نیز بسان سایر رسانه‌ها بر خود بایسته می‌بیند که در پاسداشت این روز به اندازه‌ی خود بکوشد.

پاسداشت کوروش، پاسداشتِ یک شخص تاریخی نیست که چندی را در این گیتی زیسته، به شاهنشاهی رسیده، جهانگشایی کرده و آنگاه مرده، بلکه پاسداشتِ اندیشه‌ای است که جهان را سبز می‌خواست و انسان‌ها را آزاد. آنهم نه در نظر، بلکه در عمل به این آرزوی دیرینه‌ی آدمی جامه‌ی عمل پوشاند و این چیزی‌ست که او را از سایر فرمانروایانِ همه‌ی ادوار تاریخی متمایز می‌کند. از این‌ گذشته، برای ما ایرانیان کوروش جایگاه دیگری دارد. او  پدر ملت ایران است. با شاهنشاهی اوست که ایران‌زمین در پهنه‌ی گیتی اعلام حضور می‌کند و با گذشت بیش از 2500 سال از روزگار کوروش و با وجود فراز و فرودهای بسیار در طی این سالیان دراز، هنوز این سرزمین استوار برجای خود ایستاده است تا روزی که نه چندان دور نیست، فرزندان کوروش بزرگ با یاری اندیشه‌ی پدر ایران، این سرزمین را ققنوس‌وار از خاکستر خود برخیزانند و جانی و جهانی تازه در کالبد زمانه بدمند.

به فرخندگی این روز بود که از دانشمند برجسته و دوست گرامی‌ام دکتر شروین وکیلی خواستم تا کتابش «تاریخ کوروش بزرگ» را که شوربختانه یا خوشبختانه هنوز چاپ نشده، در اختیار روزنامک بگذارد تا آن را هفتگی و بخش بخش در روزنامک منتشر کنیم تا شاید از این رهگذر ناشری علاقمند به یک اثر بدیع و علمی که نویسنده‌اش می‌کوشد تاریخ کوروش را با نگاهی ایرانی بکاود و در این میان پژوهشی مبتنی بر نقادیی موشکافانه و تحلیلی علمی به خوانندگان خود عرضه کند، پیدا شود و این پژوهش را به زیر چاپ بسپارد.

شروین گرامی نیز با مهر همیشگیشان، پیشنهاد مرا پذیرفتند و کتابشان را که نشانگر دلایل ماندگاری و اثرگذاری کوروش بزرگ در این 25 سده است، برای نشر در اختیار روزنامک نهادند.

تا چه افتد ...

مسعود لقمان

موسسه‌ی خورشید راگا برگزار می‌كند

 دكتر شروین وکیلی

آغاز دوره: یكشنبه 8 دی‌ماه 1387 

زمان: یكشنبه‌ها، ساعت5:30 تا7:30 پسین

مدت دوره: چهار نشست دو ساعته

جایگاه: بالاتر از میدان ولی‌عصر، نرسیده به سینما آفریقا، كوچه‌ی روشن، شماره‌ی 26، ساختمان ماهان، موسسه‌ی ماهان، سالن سمینار، طبقه‌ی همكف (خانم شیخاوندی یا خانم اسدی)

 مدیر دوره: آقای فرشید ابراهیمی (هماهنگی و نام‌نویسی): 1146936-0919 

برای دریافت طرح درس ادامه‌ی نوشته را ببینید ...

دیروز نامه‌ای از دوست گرامی‌ام «رامن» که از نویسندگان نوجوان روزنامک نیز هست، دریافت کردم که بسان همیشه حاوی پرسش‌هایی درباره‌ی تاریخ و فرهنگ ایران بود. اما پرسش‌های دیروز رامن از جنس دیگر و به باورم، خود او بیش از من به پاسخِ پرسش‌هایش واقف بود.

از آنجا که بخشی از خوانندگان «روزنامک» استادان زبان و ادب پارسی هستند و یا دغدغه‌ی بهسازی زبان پارسی را دارند، از رامن خواستم که پروانه دهد تا نامه‌اش را در روزنامک منتشر کنم تا این گروه از خوانندگان ارجمندِ ما با دغدغه‌های یک نوجوان درباره‌ی زبان فارسی آشنا شوند تا شاید چاره‌ای بیندیشند.

مسعود لقمان

در یسنا، هات ِ 38، بند ِ 3 چنین می خوانیم:

"اینک آب ها را می ستاییم، آب های ِ فرو چکیده، گرد آمده و روان شده و خوب کُنش ِ اهورایی را . . ."

و چه ستایشی است دلپذیر، از این عنصر ِ زندگی بخش ِ حیات ِ زندگان و چه شاداب است، نسیمی طراوت افزا، بر خاسته از آب ِ چشمه سارها، جویبارها، دریاها و . . .

زبان مادری معبد قدسی این روزگار

هیوا مسیح

«اگر جامعه‌یی در روزهای تعطیل/ پزشکان آماده به خدمت / داشته باشد، می تواند/ زبان خود را نجات دهد.»

برناردو آچاگار نویسنده اهل باسک