در سه شنبه ای که گذشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، شاهدِ برگزاریِ همایشِ "ایرانِ ورجاوند" بود.
در این همایش که برای نکوداشت دکتر «پرویز ورجاوند» - باستان شناس و پژوهشگرِ تاریخ و فرهنگ ایران - به کوششِ "پایگاه اطلاع رسانی برای نجات یادمان های باستانی" برگزار شده بود، استادان «ناصر تکمیل همایون»، «هوشنگ طالع»، «داوود هرمیداس باوند»، «قدرت الله جعفری» و «محمد علی دادخواه» به سخنرانی درباره ی تاریخ و فرهنگ کشورمان پرداختند.
باید با چشمانِ باز و بیدار، مراقبِ سرنوشتِ خانه ی کهنسالِ خود باشیم
نخستین سخنرانِ برنامه، دکتر تکمیل همایون بود که به بررسی چیستی و مفهوم "ایران فرهنگی" پرداخت.
وی در این باره گفت: همواره از ایران زمین به عنوان یک واحدِ جغرافیایی مشخص، با مردمی برخوردار از فرهنگ و تمدنِ یک پارچه و منسجم، یاد شده و در این بخش از جهان، مفهوم فرهنگ – ملت (Culture-Nation) گسترده تر از مفهوم حکومت – ملت (State-Nation) بوده است.
نویسنده ی کتاب "گستره فرهنگی و مرزهای تاریخی ایران زمین" افزود: ایرانیان از آغازِ تجلیِ تمدن های بزرگ جهان، بی آنکه جنبه های نژاد گونه را در نظر داشته و یا نسبت به سرزمین های دیگران، بی حرمتی را پیشه سازند، توجه خود را به سرزمینِ خود معطوف داشته اند، این در حالی است که همسایگان ایران در شرق و غرب، شمال و جنوب، هم اکنون دستخوش حیله گری های ابر قدرتانِ سلطه گر، قرار گرفته اند.
تکمیل همایون با اشاره به اینکه حساسیتِ زمان و آشفتگی جهانِ امروز، هوشیاری همه جانبه ی جوانان ایرانی را می طلبد، افزود: باید با چشمانِ باز و بیدار، مراقب سرنوشتِ خانه ی کهنسال خود باشیم، تا مبادا آیندگان ما را متهم به کوتاهی نسبت به این وظیفه ی خطیر در قبال فرهنگ و تمدن خود کنند و ما را مستحق نفرین بدانند.
مالکیتِ نیمی از دریای مازندران، متعلق به ایران است
سخنرانِ بعدی برنامه، دکتر طالع بود، وی سخنانش را با یادی از دکتر ورجاوند آغاز کرد و گفت: ورجاوند، این سرافرازی و نیک بختی را داشت تا زندگی را با اندیشه ای که آغاز کرده، پی گیرد و با همان آرمان، زندگی را بدرود گوید.
سپس دکتر طالع به بررسی "تاریخ تجزیه ی ایران" پرداخت و افزود: در سال 1803 میلادی، روس ها، تجاوز به سرزمین های ایرانی را آغاز کردند که در پی آن، نخست، شهر گنجه را اشغال و در طولِ جنگی 10 ساله، زمانی که شمشیرِ روسی در برابر مقاومتِ ملت ایران کارگر نشد، تزویر و خیانت انگلیسی به یاری آنان شتافت و قرار داد گلستان را به ایران تحمیل و در پی آن 10 ایالت و ولایت قفقاز از ایران جدا شد.
دکتر طالع سپس به تحمیل قرار دادهای ترکمن چای و پاریس که به ترتیب سبب جداسازی ایالت های دیگر قفقاز و بخشی از تالش و افغانستان شدند و نیز از اعمال کاپیتولاسیون که محدودیتِ مالکیت و حاکمیتِ ایران بر دریای مازندران را به دنبال داشت، اشاره کرد.
نویسنده ی کتاب "تاریخ تجزیه ایران" در ادامه افزود: در سال 1349 نیز بحرین که به عنوان استان چهاردهم ایران به شمار می رفت، از ایران جدا شد و بدین سان بر ادعای چند هزار ساله ی ایران، در این رابطه، خط بطلان کشیده شد.
وی موضوع "دریای مازندران" را که از آن به نادرست دریای خزر یاد می شود، یکی دیگر از دغدغه های ذهنی ورجاوند در ماه های اخیر دانست و افزود: بر پایه ی دو قرار داد 1921 و 1940 مالکیت و حاکمیت نیمی از دریای مازندران، متعلق به ایران است، در حالیکه امروز از سهم 20 درصدی ایران، سخن به میان می آید!
سخنرانی دکتر هوشنگ طالع را از «اینجا» بشنوید.
لزوم رفع ابهامات مرزی ایران و عراق
سخنرانِ دیگر برنامه، دکتر هرمیداس باوند به بررسی "لزوم رفع ابهامات مرزی ایران و عراق و پی گیری خسارات ناشی از تحمیل جنگ از سوی عراق" پرداخت و افزود: سابقه اختلاف مرزی در غرب ایران به قرن 17 میلادی بر می گردد، یعنی زمانی که عثمانی ها بعد از پیشرفت های چشم گیر در منطقه بالکان، به سوی شرق توجه کرده و توانستند قلمرو خود را تا مرزهای دولتِ وقتِ صفوی گسترش دهند.
دکتر باوند همچنین به بررسی ابعاد مختلف قردادِ بغداد که از آن به عنوان قرداد الجزایر یاد می شود و سپس جنگِ هشت ساله ی ایران و عراق پرداخت و ابعاد حقوقی دریافتِ غرامتِ جنگی از عراق را بررسی کرد.
وی در پایان با یادی از دکتر ورجاوند افزود: ورجاوند همواره پیرامونِ سه موضوعِ حفظ تمامیت ارضی ایران، حاکمیت ملی و استقلال سیاسی؛ حفظ بستر بالقوه و مشترک فرهنگِ ایرانی که در طول تاریخ، حافظِ بقای تاریخی ایران بوده و نیز بر ایده ی همگرایی منطقه ای در حوزه تمدنِ ایرانی که با پدیدار شدن کشورهای تازه استقلال یافته در آسیای مرکزی و قفقاز پس از فروپاشی شوروی همراه بود، همواره پافشاری می کرد.
سخنرانی دکتر داوود هرمیداس باوند را از «اینجا» بشنوید.
پیشینه زبان فارسی در آذربایجان
قدرت الله جعفری، نویسنده و پژوهشگر آذری، در باره "پیشینه زبان فارسی در آذربایجان" گفت: زبان کنونی در گستره ایران زمین و به تبع آن گویش هایی که در مناطق مختلف در بین اقوام ایرانی تکلم می شود، دنباله زبانی است که از حدود 4000 سال قبل از زمان پدید آمدن اوستا، شروع شده و تاکنون ادامه دارد. این زبان تغییراتی را طی زمان های طولانی، پشت سر گذاشته است.
وی ادامه داد: تا اوایل حکومت صفویه، زبان آذری یکی از گویش های زبان پهلوی، یعنی یکی از گویش های اصلی ایران بوده است. از موقعی که ترک ها به ایران آمده و اسکان یافتند به دلیل اینکه خطی نداشتند مجبور شدند از خط فارسی که آنهم دنباله ی خط دین دبیره و یا هام(آم) دبیره قبل از اسلام است و برخلاف تصور برخی که خط فارسی را به اشتباه قرض گرفته از عرب ها می دانند، استفاده کنند.
سخنرانی دکتر قدرت الله جعفری را از «اینجا» بشنوید.
میراث فرهنگی، حافظ هویت ماست
آخرین سخنران برنامه، دکتر دادخواه بود که ابعاد مختلف "پرونده ملی سد سیوند" را بررسی کرد.
وی با بیان اینکه میراث فرهنگی، حافظ هویت ماست، افزود: میراث فرهنگی جدای از هر عقیده، مذهب و موقعیت اجتماعی، ما را به سرزمینِ خود علاقه مند می کند و در برابر تمامی هجوم های فکری، مادی و فیزیکی، پیوندی ناگسستنی برایمان به ارمغان می آورد.
دادخواه خاطر نشان کرد: به دلیل عدم شناختِ برخی از مدیران، ترویج و پاسداری از میراث فرهنگی از یادها رفته است.
وی ادامه داد: جای نگرانی است که برای بدیهیات مسلم، باید عارضِ دستگاه دادگستری شویم و برای گفتن واقعیات مشخص و مبرهن باید دادخواست و شکواییه ارائه کنیم.
وی در رابطه با پرونده سد سیوند گفت: ناامید نیستم، چون اداره حقوقی قوه قضاییه در پاسخ به استعلام دادسرا که دادستان، حفظ میراث فرهنگی را در زمره ی حقوق بشر ندانسته، اعلام کرده، حفظ میراث فرهنگی همانند امر به معروف و نهی از منکر، در زمره ی حقوق بدیهی انسان ها است و در ماده 27 اعلامیه جهانی حقوق بشر نیز به این امر اشاره شده است.
دادخواه سپس افزود: از این رو 4352 نفر از موکلانم، نسبت به ساختِ سد سیوند در تنگه بُلاغی معترضند.
وی با بیان اینکه سیوند به لحاظ ارزش های طبیعی، طبق اعلام وزارت جهاد کشاورزی دارای 5000 اصله درخت ایرانی تورانی نادر است و از این رو دادگاه در مقابل یک سند رسمی قرار گرفته که قابل تردید و انکار نیست و همچنین طبق ماده 73 قانون ثبت، قضات و دیگر مامورانی که از اعتبار دادن به اسناد ثبت شده استنکاف نمایند، در محافل اداری و انتظامی مورد تعقیب قرار می گیرند.
وی در پایان خاطر نشان کرد: تاریخ در مورد کسانی که هم اکنون پرونده سد سیوند را در دست دارند، به قضاوت خواهد نشست.
سخنرانی دکتر محمدعلی دادخواه را از «اینجا» بشنوید.
در پایان این برنامه، مهندس «علیرضا افشاری» بیانیه ای این نشست را برای باشندگان خواند و این همایش با سرود "ای ایران" به کار خود پایان داد.
در این همایش مرتضی ثاقب فر، کوروش زعیم، امیرعباس امیرانتظام، توران شهریاری و سایر نویسندگان و پژوهشگران تاریخ و فرهنگ ایران نیز حضور داشتند.
به نام خداوند جان و خرد
بيانيهي همايش «ايران ورجاوند»
با ياد دكتر ورجاوند - كه ايران را گسترهي فرهنگي يكپارچهاي ميديد با تاريخ بلندي پيوسته - و با عنايت به سخنان استادان گرانقدر، بيانيهي همايش «ايران ورجاوند» تقديم ميشود تا بتوان «سال اتحاد ملي، انسجام اسلامي» را از دايرهي سخن به ورطهي عمل نزديك نمود.
1- همايش «ايران ورجاوند»، عصر سهشنبه دوم امردادماه 1386 خورشيدي، به منظور بزرگداشت مقام علمي و فرهنگي استاد فرزانه، شادروان دكتر پرويز ورجاوند و همچنين بحث و بررسي دربارهي مسايل و موضوعهاي حوزهي فرهنگي كشور و اشاره به نمونههايي از آنچه كه يادگارهاي ما را تهديد ميكند، در تالار پورسيناي دانشگاه علوم پزشكي تهران برگزار شد.
2- «پايگاه اطلاعرساني براي نجات يادمانهاي باستاني»، برگزاركنندهي همايش، مراتب سپاسگزاري ژرف خود را از مراكز ياريگر، بهويژه مديريت گرامي امور فرهنگي و فرابرنامهاي دانشگاه علوم پزشكي تهران و انجمن دانشجويي آريا و همچنين استادان ارجمندِ سخنران و دوستداران فرهنگ ايران ابراز مينمايد و اميد است در اجراي مسؤوليتي كه بر دوش گرفته، كامياب شود.
3- چندي است اشارهي روزنامهاي ايراني به تاريخ جداسازي بحرين از خاك ايران، بهانهاي گشته است از سوي دولتمردان عرب براي ايجاد تيرگيهايي در روابط ميان ايران و دولتهاي عربي. همايش، ضمن دعوت از همهي رسانهها به داشتن نگاهي فراجناحي به مسايل ملي، توجه همگان را به مقايسه ميان نحوهي برخورد حاكمان عرب با اين موضوع و چگونگي واكنش دولت ايران با خاكخواهي شيخنشينهاي امارات متحدهي عربي جلب نموده و خواهان برخوردي جديتر از سوي دولتمردان ايران است با بيانيههايي كه عليه حاكميت ما بر جزيرههاي ايراني طرح ميشوند.
4- همايش بر مطالبهي خسارت ايران از كشور عراق به خاطر تحميل جنگ، و لزوم رفع ابهامات مرزي ميان دو كشور تأكيد دارد. فراموش نشود در سالهاي اخير شيخنشين كويت توانست خسارت خود را از راه صادرات نفت عراق جبران نمايد.
5- همايش، همچون نمايندهي مردم تبريز در مجلس هفتم، تأكيد دارد كه درياي شمال ايران از ديرزمان به نامهايي ايراني – بهويژه مازندران - معروف بوده و بايد همچنان چنين ناميده شود، در حالي كه خزر، نامي كه اكنون به پشتوانهي بخشنامههاي دولتي بر اين دريا گذاشته شده، نام قومي غير ايراني، ستيزهجو و مهاجم است كه در بخش شمالي اين دريا ساكن شده بودند و گاه و بیگاه به شهرهاي ايران هجوم ميآوردند.
6- همايش، بر پايهي نص صريح معاهدات منعقده ميان دولت ايران و اتحاد جماهير شوروي سابق (قرارداد هشتم اسفند 1299 هجري خورشيدي برابر با 26 فوريهي 1921 و قرارداد 1940)، كه در آنها، دو دولت، بهطور «متساوي» و با «حقوق مُشاعي مشترك» از آبهاي درياي مازندران (جز ده مايل ساحلی سهم اختصاصي هر يك از طرفين) بهرهمند بودهاند، و با توجه به اصل «جايگزيني دولت و يا دولتها» به جاي دولت قبلي، كه دولت و يا دولتهاي جداشده از دولت قبلي ناگزير از پذيرش تعهدات دولت طرف قراردادها هستند و دولتهاي برخاسته از دولت اتحاد جماهير شوروي سابق نيز بر اين اصل از حقوق بينالملل طبق بيانيهي مورخ 21 دسامبر 1991 در شهر آلماتي و سپس در شهر نیسک صحه گذاشتند، تأكيد دارد كه رژيم حقوقي درياي مازندران مشخص و عبارت است از اصل حقوق متساوي و مالكيت مشاع ميان ايران و اتحاد جماهير شوروي سابق، و دولتهاي چهارگانه در كنارهي درياي مازندران، بايد رژيم جديد حقوقي را در ميان خود تعيين كنند كه آن عبارت است از تقسيم سهم پنجاه درصدي اتحاد جماهير شوروي سابق. از اينرو هر گونه تخلف و توجيه، و قبول طرح و نظريهاي كه بر حق مزبور خدشه وارد آورد، تجاوزي آشكار بر حقوق ملت ايران و در حکم تجزیه ی ایران است.
7- همانطور كه دكتر كوروش نيكنام، نمايندهي زرتشتيان در مجلس شوراي اسلامي در نطق پيش از دستور خود به اهميت نشان شير و خورشيد پرداخت و لزوم بازگرداندن نشان «شير و خورشيد سرخ» را يادآور شد، همايش تأكيد ميكند كه اين نشان بيترديد نه از آنِ شاهان و حاكمان ايران، بلكه از آنِ ملت ايران است و نشان از باورهاي كهن اين مرز و بوم دارد. از اينرو خواهان آن است، پيكرِ زيباي شيرِ بالاي ستونهاي ورودي مجلس قديم در ميدان بهارستان - كه نماد پيروزي و شجاعت و افتخار است - دوباره به جاي خود بازگردانده شود و همچنين نشانِ ملي و مذهبي «شير و خورشيد سرخ» كه هنوز اعتبار جهاني دارد دوباره بهكار گرفته شود تا مبادا اين اعتبار را براي هميشه از دست دهيم.
8- همايش قوياً بر اين باور است كه ميهنپرستي آگاهانه، اكتسابي است و از اينرو بر لزوم آموزش تاريخ راستين ايران پا ميفشارد و خواهان بازنگري در كتابهاي درسي تاريخ است. از سوي ديگر از سازمانهاي مربوطه ميخواهد با زمينهسازي و ياريگري در ساخت فيلمهاي سينمايي، مجموعههاي تلويزيوني و ديگر دستاوردهاي فرهنگي، به بازسازي تاريخ باشكوه ايران بپردازند تا راه بر هرگونه وارونهنماييها و دروغسازيهاي ايرانستيزان بسته شود.
9- همايش از بازپرس محترم شعبهي نهم دادسراي كاركنان دولت با عنايت به حساسيتي كه جامعهي ايران و ايرانيان خارج از كشور نسبت به حفظ ميراث فرهنگي و اعتبار و ارزشهاي هويت تاريخي و سرزميني اين مملكت دارند و با توجه به نگرش جهاني نسبت به ميراث كهن و فرهنگ تمدنساز ايرانزمين، انتظار دارد در اين برههي تاريخساز - كه دفاع از ارزشهاي كهن، جاودانگي اين سرزمين را تأييد و تضمين ميدارد - با سرعت و شجاعت دستور توقف كامل آبگيري سد سيوند را اعلام كنند تا در فضايي علمي و بهدور از تنش، دليلها و استنادهاي شاكيان را پي بگيرند.
10- همايش، خواهان توجه جدي قواي سهگانهي كشور به مسألهي «تخريب» و «تحريف» يادگارهاي تاريخي، طبيعي و معنوي ايران است. برگزاركنندگان همايش، تشكيل كميتهاي از انديشمندان و فرهيختگان كشور براي نظارت بر عملكرد سازمانهاي ميراث فرهنگي و محيط زيست را در راستاي عملكرد خود ارزيابي كرده و دست اين عزيزان را براي همكاري ميفشارند.
پاينده ايران
با سپاس از دوستان در پایگاه پژوهشی آریابوم به ویژه محسن قاسمی شاد
