روزنـــامــک

آنگاه که من (= کوروش) آشتی خواهان به بابل اندر شدم.

با شادی و شادمانی در کاخ شهرياری خويش، اورنگ سروری خويش بنهادم، مردوک، سرور بزرگ، مهر دل گشاده ام را که د{وستدار} بابل است به خواست خود به {خويشتن گروانيد} (پس) هر روز پيوسته در پرستش او کوشيدم.

و (آنگاه که) سربازان بسيار من دوستانه اندر بابل گام برمی داشتند، من نگذاشتم کسی (در جايي) در تمامی سرزمين های سومر و اکد ترساننده باشد.

من (شهر) بابل و همه (ديگر) شهرهای مقدس را در فراوانی نعمت پاس داشتم. درماندگان باشنده در بابل را که (نبونشيد) ايشان را به رغم خواست خدايان يوغی داده بود (؟) نه در خور ايشان،  درماندگی هاشان را چاره کردم و ايشان را از بيگاری برهانيدم.

مردوک خدای بزرگ از کردارهای من شاد شد و (آنگاه) مرا، کوروش، پادشاهی که پرستنده وی است و کمبوجيه، فرزند زاده شده من و همگی سپاهيانم را با برزگواری، افزونی داد و ما به شادمانی، در آشتی تمام، کردارهايمان به چشم او زيبا جلوه کرد و والاترين پايه {خدايیش} را ستوديم. به فرمان او (= مردوک) همه شاهان بر اورنگ شاهی برنشسته و همگی (شاهان) جهان از زيرين دريا (= دريای مديترانه) تا زيرين دريا (= دريای پارس)، (همه) باشندگان سرزمين های دور دست، همه شاهان آموری، باشندگان در چادرها، همه آن ها باج و ساو بسيارشان را از بهر من؛ (= کوروش) به بابل اندر آوردند و بر دو پای من بوسه دادند.

از ... تا (شهر) آشور و شوش آگاده، سرزمين اشنونا، (شهر) زمبن، (شهر) مه ـ تورنو، دير تا (پايان) نواحی سرزمين گوتيان و نيز (همه) شهرهای مقدس آن سوی دجله که از ديرباز ويرانه گشته بود، (از نو باز ساختم).

(و نيز پيکره) خدايانی را که در ميانه آن شهرها (= جايها) به جای های نخستين باز گردانيدم و (همه آن پيکره ها را) تا به جاودان در جای (نخستين شان) بنشاندم (و) همگی آن مردم را (که پراکنده بودند)، فراهم آوردم و آنان را به جايگاه های خويش بازگردانيم.

(و نيز پيکره) خدايان سومر و اکد را که نبونشيد (بی بيم) از خشم سرور خدايان (= مردوک) به بابل اندر آورده بود به فرمان مردوک، خدای بزرگ به شادی و خوشی در نيايشگاه هايشان بنشاندم ـ جايهايي که دل آن ها شاد گردد ـ هر روز در برابر خداوند (= مردوک) و نبو زندگی ديريازی از بهر من بخواهند و هماره در پايمردی من سخن ها گويند، با واژه هايي نيکخواهانه. باشد که به مردوک، خدای من، گويند که " به کورش، پادشاهی که (با بيم) ترا پرستنده است و کمبوجيه پسرش بی گمان باش، بهل تا آن زمان باز سازنده باشند.. با روزهايي بی هيچ گستگی. همگی مردم بابل پادشاهی را گرامی داشتند و من همه (مردم) سرزمين ها را در زيستگاهی آرام بنشانيدم. (۳)

ريچار فراى Richard Nelson Frye (c. 1920) ايرانشناس امريكايى مردی که هنوز کنار اسمش اضافه می کند "ایران دوست"، لقبی که علی اکبر دهخدا به او داده است در مصاحبه با روزنامه ى اعتماد گفته است: "هخامنشيان برای نخستین بار یک سلسله قانون های بین المللی درست کردند. قبل از آن قانون ها در خاورمیانه تعلق به دین و مذهب داشتند و به صورت منطقه ای و محلی بودند. مثلا در بابل یک خدای بابل بود به نام خدای ماردوک که ماردوک قانون محلی بابل بود. در مصر فرعون ها بودند. اما ایرانیان به علت بزرگی مجبور بودند که یک سلسله قانون های بین المللی از یونان تا هند و از آسیای مرکزی تا سودان امروز داشته باشند که این قانون ها خصلتی سکولار داشت. نام این قانون بین المللی داد بود. دادگستری امروز از آن گرفته شده است. تا امروز در زبان ارمنی داد به معنای قانون است و همین طور در زبان سوریانی که از ایرانیان گرفتند. البته امپراتوری هخامنشی فرمان داد که بابل و مصر و اسرائیل باید قانون محلی و مذهبی جمع آوری کنند که به نظر من این قانون های محلی و مذهبی اساس قانون های رومی بود. به نظر من رومی ها از ایران تقلید کردند. این را در کتاب های تاریخ نمی نویسند. اما برای تاریخ بشر خیلی اهمیت دارد که برای اولین بار یک سلسله قانون سکولار که به مذهب و دین تعلق نداشت، درست شد. از آن زمان در ایران همیشه دین و دولت از هم جدا بودند. می دانید که در پندنامه انوشیروان، در قابوس نامه، در سیاست نامه نظام الملک و نصیحت الملوک غزالی همه نوشته اند و نصیحت داده اند که دین و دولت همیشه جدا است و مثل خواهر و برادر. اما در بین اهالی بین النهرین و زبان های عبری و عربی این نظر بود که دین و دولت باید یکی باشند. مثلا خلیفه بنی عباس یا بنی امیه هم شاه ورئیس دولت بود و هم رئیس مذهب، اما در ایران اینطور نبود... ( ۴ )

در پايان اين نوشته  شعر گويایی از يك شاعر يهودى كه در ميان اسيرانى كه از اورشليم به بابل آورده شدند آورده مى شود تا معناى آنچه كه كوروش بزرگ به بشريت داد ملموس تر گردد:

بر كناره هاى شط بابل نشسته ايم و حتا با يادآورى از صهيون اشك ريخته ايم!

ما رباب هايمان را به شاخه هاى درختان بيد آويخته ايم

اينك كسانى كه ما را به اسارت آوده اند از ما خواسته اند كه برايشان آواز بخوانيم

كسانى كه همه ى دار و ندارمان را گرفته و و لخت مان كرده اند

از ما خواسته اند كه لبخند بزنيم!

به ما مى گويند كه يكى از آوازهاى صهيون خود را برايشان بخوانيم

ما چگونه مى تونيم سرود مذهبى ابديت را در سرزمينى بيگانه بخوانيم؟

من اى اورشليم، اگر تو را فراموش كنم مانند اين است كه دست راستم خود را فراموش كند

اگر ديگر از تو ياد نياورم و اورشليم را در راس همه ى شادى ها قرار ندهم زبانم به سقم بچسبد"  ( ۵)

 آيا شعر خرسندى هم، صداى يك ملت نيست؟

سرچشمه ها

۱- Willy Kyrklund , Prosa , till tabbas.1995,p282

به سوى طبس توسط خانم فرخنده نيكو و ناصر زراعتى به فارسى ترجمه شده است.

۲ - آلبر شاندور، كوروش كبير، رويه ى ۳۰۲، انتشارات زرين چاپ اول، ۱۳۷۱

۳ - ترجمه پرفسور عبدالمجید ارفعی در تارنمای

http://www.savepasargad.com/October/avalin%20tarjomeh%20manshur.htm

 ۴ -www.hanouz.com/archives/003089.html

۵ - آلبرشاندور، كوروش كبير، رويه ۲۷۱ 

نوشته های دیگر دکتر تورج پارسی در روزنامک

 برداشت از این تارنگار، تنها با یادکرد از نام نویسنده و نام روزنامک امکان پذیر است.