جشنواره تئاتر افغانستان از سوي ریاست معارف هرات و ریاست اطلاعات و فرهنگ اين كشور، هفته ي گذشته در هرات برگزار شد.
اين جشنواره تئاتر، نشان دهنده رویکرد نو نسل تازه افغانستان به هنرهای نمایشی است كه توانست حرکت جدیدی در تئاتر نه چندان زنده افغانستان ایجاد کند.
اين جشنواره نشانگر دگرگوني هايي در فضای محدود اجتماعی حاکم بر هرات است چراكه براي نخستين بار، دختران دانش آموز در برابر تماشاگران زن و مرد به اجراي تئاتر پرداختند تا زمینه های اجتماعی برای به رسمیت پذیری این هنر به ویژه با اجرای دختران و زنان را آماده كنند هر چند كه برخی گروه های تئاتر مدارس دخترانه نمایش آثارشان را به روزهای بعد و برای تماشاگران زن موکول کردند.
بدلیل آنکه اکثر دانش آموزان شركت كننده در اين جشنواره نسبت به هنرهای نمایشی، دانش چنداني نداشتند این جشنواره نتوانست بطور اصولی قابل قبول قرار گیرد ولی به عقیده برخي صاحب نظران که در این جشنواره در ترکیب هیات داوری قرار داشتند، بعضی از آثار بهتر از حد انتظار ارائه شدند؛ هر چند برخی از آنها از کیفیت نازلی برخوردار بودند.
آنچه برای هیات داوری و کارشناسان هنرهای نمایشی جالب بود، حضور پر قوت گروه های مدارس دخترانه نسبت به پسران در این جشنواره بود که کار آنان بیشترین جوایز را نصیب شان کرد.
هنر تئاتر در افغانستان اگر چه نه به نام تئاتر ولی با یک رویکرد محلی تر و بومی تر از گذشته دور وجود داشته و هنرمندان دوره گرد هنوز هم در گوشه و کنار اين کشور با اجرای نمایشهاي محلی میراث دار همان تاریخ کهن نمایش در افغانستان اند و تلفیق این هنر محلی با رویکردهای مدرن هنرهای دراماتیک می تواند ایجادگر یک حوزه هنر نمایش نسبتا بومی تر در افغانستان باشد.
انجمن معارف كه يكي از برگزار كنندگان اين جشنواره تئاتر است، به عنوان بنيان گزار تئاتر افغانستان شناخته مي شود كه نخستین اجراهاي تئاتر را اين انجمن در کابل و هرات اجرا نمود.
در سال 1301 هجری خورشیدی، صلاح الدین سلجوقی یکی از اندیشمندان مشهور افغانستان و رئیس معارف وقت هرات برای تشویق مردم در فرستادن فرزندانشان به مدارس، نمایشهايي را نوشته و به اجرا گذاشت و تئاتر هرات بنیاد گذاشته شد.
پس از آن کسانی چون عبدالواحد بهره، غلام فاروق سرخوش، محمد علی ذره، نصرت هروی و فرحت هروی در این عرصه کار کردند و نمایشهايی را در یک بازار سرپوشیده به نام (تیمچه ارباب زاده) اجرا کردند.
در سال 1324 هجری خورشیدی اولین سالن تئاتر به نام (پوهنی ننداری) در هرات ایجاد شد و کار هنرمندان هراتی چنان رونق یافت که در سال 1328 یک تعداد از این هنرمندان به کابل رفتند و با اجرای تئاترهای ندامت، استقلال و قربانی ناموس، مورد استقبال قرار گرفتند.
هرچند بعدها به ویژه پس از کودتای ثور، ایدئولوژی زدگی صرف نظام، دیگر مجال هیچ گونه فرصتی برای توسعه تئاتر در افغانستان نگذاشت و آنچه انجام یافت همه آثار نویسندگان سوسیالیست و مارکسیست با رویکردهای پرولتاریایی و نبرد طبقه کارگر در مقابل بورژوازی زمان بود که هیچ دردي از تئاتر افغانستان دوا نکرد.

اين جشنواره تئاتر، نشان دهنده رویکرد نو نسل تازه افغانستان به هنرهای نمایشی است كه توانست حرکت جدیدی در تئاتر نه چندان زنده افغانستان ایجاد کند
گزارشي را كه اين خبر برگرفته از آن است، در بي بي سي بخوانيد.
پيوندهايي در اين باره در تارنماي بي بي سي:
دختران در صحنه: جشنواره تئاتر معارف در هرات
پیپیشینه پیدایش تئاتر در افغانستان
نگاهی به کتاب 'موسيقی و تياتر در هرات'
عکس هايی از جشنواره تئاتر تابستانی کابل
پايان جشنواره ئتاتر تابستانی در کابل
پيوندهايي در اين باره در تارنماهاي ديگر:
تياتر در افغانستان (تارنماي آريائي)
يادنامه در بيست سال نبود استاد رفيق صادق (از تارتماي کابل ناتهـ)
تئاتر افغانستان مهمی از یاد رفته (از تارنماي صبح بخير افغانستان)
این خبر برای کارگاه آموزشی بی بی سی تنظیم شده است.


