سومین شماره از فصلنامهی ایرانشناسی و ایرانپژوهی فروزش منتشر شد. این شماره نیز همچون دو شمارهی پیش دارای هفت بخشِ «تاریخ و فرهنگ»، «ایرانشهر»، «جهان ایرانی»، «زبان فارسی»، «ایرانگردی»، «یادگارهای فرهنگی و طبیعی» و «چکامه» است.
از طرح روی جلد مجله - که اثر طراح جوان و خوشذوق مطبوعات، داوود احمدیمونس (آروین)، است - میتوان پی برد که این شماره ویژهی جنبش بزرگ مشروطه است. در اینباره میتوان به نوشتارهای «ریشهیابی واژهی مشروطه» پژوهش میثم نظمی، «آرمانهای انقلاب مشروطه» متن سخنرانی استاد حمید احمدی در همایش انقلاب مشروطه از منظر علوم اجتماعی نوین، «همکاریها و همآوردجوییها در جریان انقلاب مشروطه» پژوهش امیر نعمتیلیمایی (دانشجوی دکترای تاریخ ایران اسلامی که در فضای مجازی پژوهشهایش را بیشتر به نام سورنا گیلانی منتشر میکند) و «نقش ایل بختیاری و علمای اصفهان در سقوط محمدعلیشاه» پژوهش دکتر غفار پوربختیار (عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی – واحد شوشتر) در بخش تاریخ و فرهنگ و گزارش دقیق مونا قاسمیان با عنوان «یادگارهای مشروطه را دریابیم» در بخش یادگارهای فرهنگی و طبیعی اشاره کرد. این گزارش به بیتوجهی مسؤولان به بناهای بهجامانده از شخصیتهای تاریخی مؤثر در جنبش مشروطیت پرداخته است.
سردبیر فروزش، علیرضا افشاری، در سخن نخست خود به این جنبش بزرگ چنین اشاره کرده است: «آن هنگام در جهان تنها 43 کشورِ مستقل وجود داشت. امروزه شمارِ هموندان سازمان ملل متحد به بیش از 190 کشور رسیده است. این کمابیش 150 کشور جدید، همگی برآمده از جنگ جهانی دوم - و عقبنشینی استعمارگران در برابر موجهای استقلالخواهی مردمان و ملتهای جهان - هستند... از سوی دیگر از میان این 43 کشور مستقل، فقط 16 کشور را میشد با اما و اگر جزو کشورهای مردمسالار ردهبندی کرد؛ یعنی، کشورهایی که دارای پارلمان یا مجلس شورای ملی بودند... در چنین شرایطی بود که ایران با انقلاب مشروطیت به عنوان هفدهمین کشور جهان به جمع کوچک کشورهای مردمسالار پیوست. بر اینپایه، در جهانی که زیر سلطهی استعمار و استبداد بود، کاری که ایرانیها به ثمر رساندند، دستآوردِ عظیمی بود، یعنی در سراسر قارهی پهناور آسیا، ایران نخستین ملتی بود که بانگ ملّتگرایی و مشارکت مردم در امر حکومت را بلند کرد...».
«نوشتن تاریخِ اکنون» از دکتر شروین وکیلی، «نزاریان ایران» (از حسن صباح تا حسن سوم) پژوهش دکتر شاهین پهنادایان، «الیماییان؛ دنبالهای بر ایلامیان و تمدن ایلامی» تحقیقی از الهام علیزاده و «بحرین، چگونه از ایران جدا شد؟» اثر پرفسور سیدحسن امین، دیگر نوشتارهای بخش تاریخ و فرهنگ را تشکیل میدهند.
در بخش ایرانشهر گفتوگوهایی با دو استاد نامدار را میخوانیم؛ یکی در حوزهی جامعهشناسی با احسان هوشمند با عنوان «پیشینهی طرح مباحث قومی» و دیگری در زمینهی شاهنامهپژوهی با دکتر جلال خالقیمطلق با عنوانی که از نام یکی از کتابهای ایشان گرفته شده است: «گلِ رنجهای کهن».
در بخش جهان ایرانی با توجه به رویدادهای سینکیانِ چین – که وارث بخشی از فرهنگ و تمدن جهان ایرانی است – دو پژوهش «سینکیان و تاجگوران؛ مرز ایران و توران» از نادره بدیعی و «ماندگاری یادمانهای ایرانی در سینکیان» از دکتر علی علیبابایی قرار گرفته است و همچنین تحقیقی میدانی از آناهیتا شاهرخی با عنوان «شش کتیبهی فارسی در دربند داغستان». در شروع نوشتار بانو بدیعی میخوانیم: «درختی است در تاشقورقان که بر پایهی داستانهای تاجیک، همان است که تیر آرش بر آن نشست و مرز ایران و توران از یکدیگر باز شناخته شد. به این درخت «درخت آرش» میگویند و به همین دلیل کوه افراسیاب و درهی شینگان را که در کنار آن است «مرز ایران و توران» میخوانند».
«چرا واژگان دیگر زبانها را به فارسی برمیگردانیم؟» نوشتار آغازین بخش زبان فارسی است که میکوشد به تبیین شیوهی نویسش فصلنامه بپردازد. گفتوگویی با شادروان دکتر پرویز ورجاوند که پیش از این در یادنامهی روانشاد دکتر بهرام فرهوشی (یاد یار مهربان؛ موسسهی فرهنگی و انتشاراتی فروهر) انتشار یافته است، دیگر نوشتار این بخش است.
در بخش ایرانگردی دو گزارش «وقتی که افسانهها گردشگران را افسون میکنند» و «حکمت پنهان؛ لذت سفر در ایران» را میخوانیم که اولی به اهمیت افسانهها و اسطورهها در صنعت گردشگری میپردازد و دومی با قلم شیوای آرش نورآقایی پیشنهادی است به ایرانگردان تا با بالا بردن آگاهی تاریخی و هنری خود لذت و درک بیشتری از میراث بیکران ایران ببرند یا به اصطلاحی که او مینامد حکیمگردشگر شوند؛ «از نگاهی سطحی بگذرد و به بینشی عمیق دست یابد. او کسی است که در بنمایهی تکرار همهی بناها و باغها و تپهها و سفالها و آیینها، فلسفه و حکمتی را تشخیص میدهد که دیگران از شناخت آن طفره میروند».
در بخش یادگارهای فرهنگی و طبیعی به جز گزارش مونا قاسمیان دو پژوهش در خور توجه به چشم میخورد: نخست «گفتاری پیرامون نشان امدادرسانی شیروخورشید سرخ» (نمادی ایرانی در عرصهی جهانی) پژوهش شاهین زینعلی، و دیگری «مدرنیزاسیون آبخیزها و اثر آن بر دانش بومی» (روزآمدسازی یا نابود کردن آبخیزها) اثر پژوهشگر پرتلاش آب، فاطمه ظفرنژاد.
آثاری از: استاد ادیب برومند، ماندانا مهدویفر، سياوش يوسفي، ناهيد زندي، مرضيه طليعه گللو، هادي هزارهمقدم، حسن نيكبخت، مانا قرهخاني، مهزاد رازي، محمدتقي ابراهيميخوجين و امير صادقي زينتبخش واپسين بخش از فروزش، چکامه، هستند.
ز تاريكي نمیترسم، من آن خورشید زرتشتم
نه هرگز میتوان كشتم، خدا دیری شده یارم
پسِ بیشه همان شیرم، ستم را تیز شمشیرم
ز درد عشق میمیرم، كه آزاده نه تنخوارم
نه آرامم همی بارم، نوای رود میآرم
تو را در دل گرفتارم، هزاران آرزو دارم
نه بهر خویش پندارم، برایت عشق میكارم
كه روید باغِ آزادی، چو فردا بر سرِ دارم
كه میداند؟ كه میداند؟ چكامه را كه میخواند؟
نمیدانم كه میماند در این روز و شب تارم؟
بیا با من، دمی در من، كه میخواهم روم بیتن
به دیروزم كه میسوزم، كه سردارم كه سالارم
من آن توفانِ خاموشم، تو را از جامِ جم نوشم،
نمیگردی فراموشم، تو را من دوست میدارم...
(شعر ابراهیمیخوجین كه به یاد سرداران مشروطه سروده شده است)
***
فروزش را میتوان از كیوسكهای مطبوعات تهیه كرد. البته به خاطر شمارگان كمِ آن در همهی كیوسكها در دسترس نیست. از اینرو به شماری كتابفروشی نیز سپرده شده است. برای نمونه، ایراندوستانی كه باشندهی تهران هستند یا دوستانی كه از نزدیك با نویسندگان روزنامک آشنا هستند کتابفروشی بلخ به مدیریت آقای پیشوا را میشناسند و میتوانند مجله را از آنجا تهیه کنند (بلوار کشاورز، میان خیابانهای 16 آذر و قدس – ضلع شمالی دانشگاه تهران – بنبست جلالیه).
همچنین برای مشترک شدن پنج شماره از فروزش میتوانید مبلغ 9000 تومان را به حساب 30247653000 بانک کشاورزی یا به مهر کارت همان بانک به شمارهی 6037701025114791 به نام علیرضا افشاری واریز کرده، اصل برگه یا رسید خودپرداز را به همراه اطلاعات زیر بهنشانی تهران صندوق پستی 3987-14155 یا دورنگار 88069477 بفرستید (البته کسانی که هموند سازمانی مردمنهاد باشند با ارایهی معرفینامهای از انجمن مربوطه، و نیز استادان، دانشجویان و دانشآموزان با پیوست کردن رونوشت کارت خود میتوانند به جای 10 درصد از 20 درصد تخفیف بهره ببرند و 8000 تومان واریز کنند):
نام و نام خانوادگی/پیشه (شغل)/ تحصیلات/ سن/نشانی/کدپستی/تلفن/رایانامه (ایمیل)/آغاز اشتراک از شمارهی.
نوشتهها و نظرهای خود را هم برای فروزش بفرستید: foroozesh.mag@gmail.com
در اینباره در روزنامک:
شمارهی نخست فصلنامهی فروزش منتشر شد
شمارهی دوم فصلنامهی ایرانشناختی فروزش منتشر شد
برداشت از این تارنگار، تنها با یادکرد از نام نویسنده و نام روزنامک امکان پذیر است
